Beroemd woonblok in oude luister hersteld | Justus van Effen, Rotterdam

Justus van Effen in Spangen, een echte Brinkman uit de jaren ‘20, was baanbrekend vanwege de gemeenschappelijke voorzieningen, het groene, publiek toegankelijke binnenterrein en door de niet eerder vertoonde boven-straat. In gestapelde bouw kreeg ieder gezin een eigen voordeur.

Beroemd woonblok in oude luister hersteld

In 2000 schreef Woonstad Rotterdam een prijsvraag uit. Molenaar & Co en Hebly Theunissen wonnen met het gezamenlijke concept MoNUment. Willem-Jan Paijmans, Molenaar & Co: “Het complex was verouderd en sociaal in verval geraakt. De betonnen galerij werd destijds vervangen door een prefab-imitatie. Schoon metselwerk werd betegeld met witte ‘zwembadtegeltjes’. En gele IJsselsteentjes bleken vervangen door weliswaar gele, maar vaak niet passende handvormstenen. Het vlekkerige eindresultaat werd overschilderd met een witte silicaatverf. Paijmans, over het winnende 100% MoNUment-concept: “Justus is 100% een monument, maar ook 100% van nu. Vanwege de status van rijksmonument is de buitenkant juist zo veel mogelijk teruggebracht in de originele staat.”

Monumentale norm
Justus werd trouwens een rijksmonument ten tijde van de renovatie in de jaren ‘80. En de staat waarin een gebouw dán verkeert, geldt als de norm. Paijmans: “Reeds gewijzigde elementen mag je zo laten, maar je kunt ze ook terugbrengen in de originele staat. Als de oorspronkelijke kwaliteit hoog was en het was te herstellen, dan is dat gedaan. Totaal onherstelbare aanpassingen hebben we zo gelaten. Terugbrengen in de oorspronkelijke staat kost veel geld en je maakt mensen wijs dat een nieuw element origineel is.”

Gulden Fenix
Met het verwijderen van de silicaatverf was ook een reconstructie van de ‘gele’ gevel binnen nodig, met stenen uit een oud type vlamoven uit Bemmel. Formaat, kleur en structuur werden vooraf getest. Bij de verwerking volgde uitsortering, gevolgd door na-stralen om het oppervlak zo veel mogelijk op het origineel te laten lijken. “De baksteenarchitectuur was één van de kwaliteiten toen, zegt de architect. “Dat wilden we tiptop terugbrengen. Het metselwerk is qua detaillering geornamenteerd zoals in de jaren ‘20 gebruikelijk, met decoraties en bijzondere verbanden. Ook toen realiseerde men zich dat je een gebouw mooi moet maken, zodat de mensen er graag wonen en er goed voor zorgen.” Het Justus van Effencomplex won in 2013 de Gulden Fenix voor het beste renovatieproject.
 
Opdrachtgever Woonstad Rotterdam, Rotterdam
Architectenbureau Molenaar & Co architecten, Rotterdam
In samenwerking met Hebly Theunissen Architecten, Delft
Toegepaste gevelbakstenen: Geel vormbak ijsselformaat (project specifiek), Rood kolengestookt vormbak Renova en Zeisterbont vormbak waalformaat – Wienerberger Bemmel
Oplevering: 2012