Thema: bouwen met kleur in de publieke ruimte

Leo Faasen is een van de grote kleurspecialisten van Nederland. Colour Designer vermeldt zijn visitekaartje, als eigenaar van Fasiani in Amsterdam. Fasiani begeeft zich binnen alle voorkomende segmenten zoals woningbouw, zorg, onderwijs en retail. Faasen is al decennia lang het kleurgezicht voor PPG, bekend van Sigma Coating en Boonstoppel. Was vele jaren actief binnen de Stichting Kleur Buiten, voor bewust kleurgebruik in de bouw. En hij geeft jaarlijks workshops aan BNA-architecten.

“We zijn bang om kleur te gebruiken”

Zelf noemt hij zijn werk ‘bouwen met kleur’. Zoals een muziekstuk is opgebouwd uit noten, zo componeert Faasen zijn kleuradviezen; menselijk, kleurend en beeldend. 
 
De roepende in de woestijn
“Soms. Ja, veel studenten architectuur lopen aan kleur voorbij. Het effect van kleuren op ons gevoel wordt nogal eens onderschat. Neem de mens met zijn twaalf zintuigen als middelpunt. Interpreteer en verklaar vervolgens de omgeving, de ruimtes en de functies. Daaromheen ontstaat een bewust ontwerpproces van vormen, kleuren en materialen met hun eigen specifieke oppervlaktestructuren. Kleur is een bouwelement, naast vorm en textuur. Je moet er in de ontwerpfase al mee bezig zijn. Met intrinsieke of toegepaste kleuren kun je de vormwerking bekrachtigen maar ook ontkrachten.”
 
Kleuren in de buitenruimte
“De Amsterdamse School, Burano bij Venetië, de gepatineerde kleurrijke straten van Cuba. Wat worden we blij van bewust kleurgebruik! Of de Art Deco-architectuur, het zijn schitterende composities in vorm en kleur. En dán komt de paradox: thuis achter de tekentafel, worden we bang om met kleur te werken. Bang om een te onrustig beeld te creëren. Het probleem is niet het aantal tinten, maar veel meer te grote onderlinge verschillen in ‘lichtheid’ binnen een kleurpalet. Een rode wand met witte wanden zal krachtiger overkomen dan een rode wand met muisgrijze wanden. In de architectuur gaat het weer de goede kant op. Maar Nederland heeft te veel fantasieloze blokken en meer van hetzelfde neergezet.”
 
Zoveel mensen, zoveel wensen
“Mensen willen een verhaal vertellen of een verhaal ervaren. Elk mens heeft zijn eigen voorkeur, we vinden er allemaal iets van. Ik probeer in de huid van de klant te kruipen, mijn eigen voorkeur maak ik ondergeschikt. Ik ontwerp wat de klant graag wil of nodig heeft. Er zijn geen lelijke kleuren, wel lelijke toepassingen. Mijn pleidooi is bewustwording. En zo lang we de gevolgen van een keuze onderkennen, kan er veel.”

Het Emotioneel Programma van Eisen
“Ik breng een belevingsverhaal en geef aan waarom ik tot bepaalde keuzes ben gekomen. Ik werk vanuit een Emotioneel Programma van Eisen. Het gaat erom wat je als opdrachtgever met de omgeving voor de gebruikers wilt bereiken. Daar moet men dan wel voor openstaan.”

Over een onrustig beeld
“De stelling ‘rood is agressief’ is te kort door de bocht. Het is maar net met welke kleurtinten rood je combineert. Onrust begint als je onvoldoende de werking van de kleurtinten onderling afweegt! Kijk naar de natuur. Iedereen die op Bali is geweest, of dichter bij huis onze eigen Hollandse bossen, weet het: we zien niet één tint groen, maar een veelvoud. En we vinden al die nuances prachtig in balans. Het aantal kleurtinten is het probleem niet. In essentie gaat het om ordening, samenhang met variatie van het kleurpalet met zijn dimensies.”
 
Lokale tradities
“In een kleur komen verleden en heden samen. Grachtengroen en ossenbloedrood zijn niet zomaar ontstaan, kleuren zijn veelal plaatsgebonden. Het harde blauw en het wit van de Griekse eilanden doen het daar geweldig. Hier niet, met het Europese noorderlicht. Het is dan beter het harde Griekse blauw subtiel te vergrijzen. Mooi voorbeeld zijn de gekleurde huizen in de haven van Curaçao. In een altijd zonnige omgeving werkt het, maar binnen de historische grachtengordel komt het vreemd over.”

Kleurtrends
“Kleuren zijn modegevoelig. Vanuit de haute couture en design wereld dwarrelen de trends door. Jaarlijks zien we hele reeksen kleurtrends met geweldige sfeernamen voorbij komen. Soms denk ik: het is te veel en te snel en elk jaar weer. Ik verwacht dat we teruggaan naar de essentie en trends een langere periode gaan doorlopen. Een gevoel van thuiskomen ís niet elk jaar alles overhoop gooien. Ik schud opdrachtgevers, architecten en gebruikers graag wakker. Zelf hou ik van álle kleuren in diverse verschijningsvormen. Mijn kledingkast geeft mij de mogelijkheid om ingetogen of heel kleurrijk te verschijnen. De keuze wordt bepaald door mijn persoonlijke gemoedstoestand en/of de klanten waarmee ik die dag in contact kom. Maar als ik in driedelig grijs pak naar kantoor zou komen, is er iets met me aan de hand.”

Wat pijn aan de ogen doet
“Een woning uit de 18e eeuw met kozijnen van kunststof. Het materiaal klopt niet, de verhoudingen en detailleringen evenmin. De grote winkelketens maken het regelmatig te bont. Gedreven door marketing bevestigen ze hun huisstijl op een pand. Ongeacht de historie van het pand, zonder respect voor de architectuur, zonder context. Respectloos en gevoelloos.”

Keramische bouwmaterialen en kleur in de openbare ruimte
“Zorg dat de ziel van verouderd materiaal niet verloren gaat bij groot onderhoud. Juist die gepatineerde baksteen heeft in veel gevallen een verhaal van soms eeuwen geleden.”