Karakteristieke kappen | Walstein, Harderwijk

Voor het uitbreidingsplan Walstein in Harderwijk maakte de gemeentelijke stedenbouwkundige dienst een opzet met korte woonblokken in een golvend stratenpatroon. De woningen grenzen aan groene brinken en waterpartijen. Door te spelen met de vorm, oriëntatie en kleur van de kappen werd vanuit de wens om uniformiteit juist een zeer gevarieerd straatbeeld gemaakt.

Karakteristieke kappen

Walstein ligt in de wijk Frankrijk in het oostelijke deel van Harderwijk. Deze nieuwste uitbreiding van de stad vormt de overgang van stedelijke bebouwing naar het buitengebied richting Hierden. De opzet is ruim en groen, met glooiende brinken en veel waterpartijen. Omnia Wonen ontwikkelde voor een deel van Walstein een divers woningbouwprogramma. In het stedenbouwkundige plan van de gemeente zijn deze ruim 130 woningen omschreven als ‘autonome blokken van drie tot vijf woningen en twee-onder-een-kap woningen’.
 
4D architecten kreeg de opdracht om een plan te maken dat de door de gemeente gewenste autonomie en de door Omnia Wonen verlangde uniformiteit met elkaar combineert. Architect Willem-Alex Jansen vertelt over de uitgangspunten: ‘We hebben natuurlijk eerst goed gekeken naar de verkaveling. Om tegemoet te komen aan de wensen van de opdrachtgever hebben we een uniforme  basiswoning ontwikkeld met een beukmaat van 6 meter. De variatie is gemaakt met de kappen, die per blok anders zijn gedraaid of zelfs gespiegeld.’
 
Gespiegelde kappen
De woningen kregen forse kappen, refererend aan de locatie aan de rand van de stad. De gewenste landelijke uitstraling hebben we vertaald naar de kap. Voor de vorm is referentie gezocht in de boerderijen in de omgeving. Hier op het bureau noemen we de woningen dan ook boerde-rijtjes, vertelt Jansen. Ook in de materialisering is dat verband gelegd. Het metselwerk refereert aan het in de omgeving gebruikelijke boerengrauw en de kappen zijn natuurlijk uitgevoerd met keramische dakpannen.Het spel met de vormen in het dak is per blok anders gespeeld. De basisvorm van het dak gaat uit van een hoge daklijn aan de ene kant en een lage, steilere daklijn aan de andere kant. De lage gootlijn is afwisselend aan de voorkant en de achterkant van de rijtjes geplaatst, waarbij op de koppen de kappen soms zelfs zijn gespiegeld.Om de blokken nog meer autonomie te geven, zijn alle kappen bij de overgangen aan de zijkant afgeschuind, vertelt de architect.Daarbij konden de bewoners kiezen voor een extra kozijn in het dakvlak op de zolderverdieping. Het maakt dat elk blok echt een eigen karakter heeft, aldus Jansen.
 
De veelheid aan vormen had zeker consequenties voor de detaillering en keuze voor de dakpan. Jansen: ‘Het aantal hulpstukken dat bij een bepaalde dakpan kon worden geleverd, heeft zeker een rol gespeeld in de beslissing. Als je kiest voor een beeldbepalende dakvorm met een lappendeken van pannen, dan moeten ook de verticale vlakken en de randen in keramisch materiaal worden gemaakt.’ In samenspraak met de opdrachtgever werd gekozen voor daken in twee kleuren: antraciet en rood (“amarant”). ‘Eerst hebben we een voorstel gemaakt met de daken afwisselend in donkergrijs en rood. Dat werd erg onrustig. Nu is één doorgaande straat in rood en de andere in antraciet’, vertelt Jansen. Hij is vooral te spreken over de rode dakpan. ‘Die pan ziet er van een afstand simpel uit, maar heeft dichterbij een rijkdom aan nuancering.’
 
Doorlopende band
Ook de detaillering is afgestemd op het boerderijthema. ‘Het is een vrij forse detaillering met flinke kozijnen en opvallende goten’, stelt Jansen. Vooral de dakgoot steekt flink af bij het metselwerk en pannendak. De doorlopende witte belijning accentueert het spel met de vormen in de kappen. De architect: ‘De dakgoot is van polyester en speciaal voor dit project ontwikkeld. Eén stuk goot is 6 meter lang. Eerst waren we wat sceptisch over het materiaal. Maar met het resultaat zijn we zeker heel tevreden: de goot speelt een duidelijke rol in het spel van de gevel en het dak. Met dit materiaal is de doorlopende band vrijwel naadloos.’
 
Architectenbureau: 4D architecten, Putten
Koramic dakpannen: Alegra 10 leikleur mat en Alegra amarant (project specifiek) - Wienerberger Tegelen