Menselijke maat | Jeroen Bosch ziekenhuis, ‘s-Hertogenbosch

De woorden ‘gezelligheid’ en ‘kleinschaligheid’ lijken op het eerste gezicht niet samen te gaan met de fusie van drie ziekenhuizen. Toch zijn dit uitgangspunten geweest voor EGM architecten bij het ontwerpen van de gezamenlijke nieuwbouw van het Willem Alexander ziekenhuis, Carolus-Liduinaziekenhuis en het Jeroen Bosch ziekenhuis te ‘s-Hertogenbosch. Eén van de ingrediënten die de grote schaal van het gebouw menselijk maakt, is de korte, heldere hoofdroute, ruim voorzien van daglicht, met uitzicht op groene tuinen. Ook het gebruik van natuurlijke, herkenbare materialen draagt bij aan de huiselijke sfeer.

Menselijke maat

‘Dit is het ziekenhuis van de toekomst’, zegt architect Gijs Raggers. ‘Het voelt ook niet aan als een ziekenhuis. In traditionele ziekenhuizen zijn lange, donkere gangen eerder regel dan uitzondering. Hier wordt de bezoeker direct naar een open ruimte met zicht op tuinen geleid. De tuinen dragen bij aan de routing. Doordat iedere tuin een eigen identiteit heeft kunnen mensen zich beter oriënteren.’ De meeste tuinen zijn ‘zichttuinen’ en dus niet te betreden. Elke tuin heeft een eigen thema. Zo is er bijvoorbeeld een zentuin en een expositietuin. De gevels die aan de tuinen grenzen, dragen bij aan het eigen karakter van de ruimte, omdat bij iedere tuin een andere kleur metselwerk is gebruikt.
 
Vertrouwde gevel
De keuze voor een bakstenen gevel is gemaakt met het oog op herkenbaarheid. Raggers zegt daarover: ‘Baksteen is een vertrouwd product. De meeste Bossche gebouwen zijn in baksteen uitgevoerd. Door het gebruik van metselwerk wordt de toegankelijkheid van het gebouw vergroot.’ Daarbij is het materiaal geschikt om de gevel de juiste proporties te geven. Met verschillende kleuren metselwerk zijn de grote gevelvlakken gebroken. Er zijn vier kleuren bakstenen verwerkt. Ook het ritme van de verdiepingshoge kozijnen die nooit recht boven elkaar zitten, verlevendigt de gevel.
 
Snel en dynamisch
Het omvangrijke complex is razendsnel gebouwd. Binnen een jaar is het casco gerealiseerd en de inbouw, met de modernste zorgfaciliteiten, heeft twee jaar in beslag genomen. De bouwsnelheid is significant hoger geworden door de toepassing van prefab gevelpanelen met metselwerk, geprefabriceerd volgens het Free2Build systeem. De sandwichpanelen, opgebouwd uit metselwerk, isolatie, een betonnen binnenspouwblad en kozijnen inclusief zonwering, zijn in de fabriek afgemonteerd. Op de bouw konden deze elementen als legoblokjes worden gestapeld. Vanwege de stabiliteitsfunctie zijn de kopgevels en hoekoplossingen wel in het werk gemetseld. Raggers: ‘In wezen zijn slechts twee typen sandwichpanelen toegepast. Door ze slim te schakelen is een gevarieerd en dynamisch gevelbeeld ontstaan.’
 
Architectenbureau: EGM architecten, Dordrecht
Terca gevelbakstenen: Dommelrood gereduceerd handvorm, waal- en
dikformaat - Elmore vormbak, waalformaat - Essex handvorm, waal- en dikformaat - Swettebont handvorm, waal- en dikformaat - Wit handvorm, waal- en dikformaat - Zwart boomschors zilverzand strengpers, waalformaat (project specifiek)