Ongepolijste schoonheid | Zorginstelling ’s Heeren Loo, Noordwijk

Op het terrein van de Willem van der Bergh Stichting in Noordwijk zijn acht kleine gebouwen gerealiseerd voor verschillende vormen van dagbesteding en recreatie voor mensen met een verstandelijke beperking. Berit Ann Roos van Onix tekende voor het ontwerp van het bijzondere project, dat op verschillende manieren de gebruiker centraal stelt. In het prachtige landschap lag het gebruik van natuurlijke materialen voor de hand: drie werden uitgevoerd met een houten gevel, vijf gebouwen kregen een ruwe huid van baksteen.

Ongepolijste schoonheid

Opdrachtgever ‘s Heeren Loo heeft over het hele land voorzieningen voor mensen met een verstandelijke beperking. Onix kreeg de opdracht voor de dagbestedingsfaciliteiten via een selectieprocedure, waarbij toen nog werd uitgegaan van één groter gebouw. Na een aantal ontwerpronden is voor de locatie in Noordwijk uiteindelijk gekozen voor het ontwerp van Berit Ann Roos voor acht verschillende gebouwtjes, verstrooid in het landschap. ‘In één keer bedacht en in één keer gerealiseerd!’, lacht de architecte. De voor iedereen vrij toegankelijke gebouwtjes fungeren als manege, hooischuur, hondenpension, theeschenkerij, houtbewerkingsstudio, kas, kwekerij en de ‘Very Intensive Care werkunit’. Het terrein is weliswaar groot, maar de gebruikers van de gebouwen hebben meer baat bij het kleinschalige en individuele herkenbaarheid, zo werd geredeneerd. De tactiliteit van de gebouwen onderstreept die gedachte. Vanwege de schaal ogen ze toegankelijk en vriendelijk en door het zorgvuldig gebruik van natuurlijke materialen zijn ze bijna aaibaar te noemen. ‘We hebben bij de uitwerking vastgehouden aan het credo van wabi sabi: de schoonheid van de imperfectie. Dat geldt ook voor de gebruikers van deze gebouwtjes’, stelt Roos.
 
Ruwe bakstenen
Acht gebouwen in acht verschillende vormen versus één groter gebouw: het lijkt een ongunstige oplossing qua budget en planning. Volgens de architecte is wel degelijk gezocht naar standaardisering en niet alleen met een beperkt palet aan materialen. ‘Bepaalde gebouwelementen zijn standaard’, vertelt Berit Ann Roos. ‘De deuren en kozijnen zijn vrijwel overal hetzelfde. In de detaillering is ook eenheid gezocht.’ De gevels vormen een egaal vlak en alle daken hebben verholen goten. ‘Dat is met name gedaan om het volume en de massa naar voren te laten komen. Niets leidt af van de hoofdvorm van de gebouwtjes’, aldus Roos. De ruwe metselwerk vlakken hadden tijdens de uitvoering wel wat begeleiding nodig. Roos: ‘De stenen variëren van rode rechte stenen, naar bruine tot helemaal zwarte getrokken exemplaren. We vonden dat helemaal passen bij dit project: rechte muren met hier en daar wat uitsteeksels. Maar het metselen was nog niet eenvoudig: het ging allemaal te keurig. Met de proefmuurtjes van de metselaars kwamen we er niet uit. Met de wanhoop nabij is een collega-architect - die nooit eerder had gemetseld - ons idee gaan proberen te metselen. Het kwartje viel en het reliëf is heel bijzonder: met schaduw en bijvoorbeeld sneeuw krijg je zulke prachtige effecten!’
 
Architectenbureau: Onix, Groningen
Terca gevelbakstenen: Flamenco vormbak, waalformaat en Flamenco getrokken vormbak, waalformaat (project specifiek) - Wienerberger Bemmel