Opnieuw glanzend | tankstation Vughterweg, Den Bosch

Trots staat het tankstation aan de Vughterweg: een voornamelijk lichtgekleurd, gestuct bouwwerk met de onmiskenbare karakteristieken van het Moderne Bouwen. Een bijzondere constructie met uitkragende vloer en dak, op parmantige kolommen en met een groot venster uitkijkend over de omgeving. Het bewogen verleden is nauwelijks af te lezen van het pand, terwijl het toch vele renovaties, restylingen, opknapbeurten en zelfs een verhuizing heeft ondergaan. Na jaren leegstand is er nieuwe bedrijvigheid in het gebouw. Een zorgvuldige reconstructie en restauratie gingen daar aan vooraf.

Opnieuw glanzend

Onder de graffitti stond het Brabants Service Station - de oorspronkelijke naam van het bouwwerkje - al jaren te verpieteren aan de Vughterweg. Toen ook nog sloop dreigde door een wegenbouwproject, nam de gemeente ’s-Hertogenbosch een belangrijke beslissing: het voormalig tankstation zou worden behouden, maar dan wel op een andere plek.

WVAU Architecten kreeg de opdracht om het restauratieplan te maken. Harriën van Dijk, bouwhistorisch onderzoeker en bouwkundige, werd gevraagd om een kleuronderzoek te doen. Hij pelde letterlijk laag na laag van het geteisterde gebouwtje, vergeleek zijn bevindingen met het fotoarchief en vond opmerkelijke materialen en kleuren. Zoals de glanzende, groene geglazuurde bakstenen in de plint, die architect A. Meijlink koos toen hij begin jaren dertig het ontwerp maakte voor dit moderne object. 
 
Zoektocht naar groen
Opgeleverd in 1933, was het Service Station een icoon van de moderne tijd: qua architectuur en functie. De eerste uitbater was Shell. Zoals uit het onderzoek van Harriën van Dijk bleek, drukte de olie- en benzineleverancier al meteen een stempel op het kleurgebruik en de typografie op de gevel. Met iedere huisstijlwijziging van deze en volgende uitbaters, werd er letterlijk een nieuwe laag verf of bekleding aangebracht. Zo moesten ook de mooie groene steentjes van Meijlink het ontgelden: de glazuurlaag werd afgehakt om de nieuwe tegellaag beter te kunnen verlijmen. Niet dat die tegels nog zichtbaar waren toen de restauratie begon: ook daarop waren inmiddels nieuwe lagen tegels en verf aangebracht. Van Dijk werkte samen met WVAU Architecten het restauratieplan uit, waarbij zoveel mogelijk de oorspronkelijke detaillering en materialisering is teruggebracht. Het metselwerk was op sommige plekken nog zichtbaar, een enkele geglazuurde steen hebben we nog teruggevonden.Op basis daarvan hebben we meer dan tien kleurmonsters laten maken. We dachten de juiste kleur daar wel snel uit te kunnen halen, maar dat viel een beetje tegen. Vroeger zat er meer nuance in het glazuur: het was best moeilijk om tot een goede keuze te komen!’ De opvallende groene kleur is volgens Van Dijk ‘de Bossche variant op het modernisme: groene stenen en geel op de wanden in het interieur.’

Nieuw functionalisme
Daar waar het kon zijn de materialen hergebruikt. Ook de goede, groene stenen die nog werden gevonden. De tegels op de dakrand zijn ook teruggebracht. Toen de oude isolatie van het dak was weggehaald, kwamen die opeens naar voren. Harriën van Dijk: ‘Bij de reconstructie bleek vooral de analyse van oude foto’s heel belangrijk: hoe zat het in elkaar? Niet alleen bij details zoals de dakrand, maar ook voor de juiste metselwerkverbanden.’ In het exterieur en interieur van het tankstation is het aandeel keramiek niet onbelangrijk: de balkonvloeren zijn weer in oorspronkelijk verband betegeld en ook het sanitair en de keuken werden in jaren dertig glorie hersteld. De grootste verandering ten opzichte van het moment van oplevering is in bouwkundig opzicht de toevoeging van een trap vanuit de ruimte op begane grond naar de voormalige beheerderswoning op de verdieping. Voor de nieuwe functie als bedrijfspand bleek dat een belangrijk voordeel voor potentiële huurders. Met rode letters is het weer duidelijk telezen: Brabants Service Station. Voor een ander soort service dan die werd verleend aan de heilige koe: de typologie “wonen boven een benzinepomp” is echt verleden tijd.

Architectenbureau: WVAU Architecten, Werkhoven
Terca gevelbakstenen: Glazuurbakstenen - groen (project specifiek) vormbak, waalformaat