Verticaal metselwerk om gevelvlak te breken | Helmer-Es, Enschede

Architect Rik Lagerwaard ontwierp Helmer-Es, het nieuwe Centrum voor Acute Psychiatrie in Enschede: “Er lag een duidelijk programma van eisen aan ten grondslag, onder andere qua molestbestendigheid en duurzaamheid. Het was ook de uitdrukkelijke wens van de opdrachtgever om alles in metselwerk uit te voeren.”

Verticaal metselwerk om gevelvlak te breken

Voor het metselwerk was Lagerwaard op zoek naar een bijzondere baksteen die typerend is voor die plek: “In het ontwerp hebben we de boslijnen en de infrastructuur van de wegen in de omgeving overgenomen. We wilden een hele grillige steen met een natuurlijke uitstraling, waardoor een soort ruwe mantel ontstaat. Daarin hebben we een gladde strengperssteen verwerkt, waardoor je in combinatie met terugliggend voegwerk meer textuur en glinstering krijgt. Dat leek ons heel sterk in die landschappelijke omgeving.”

Braziliaans metselwerk
“De gevel is als het ware een beschermende jas voor de patiënten”, gaat Lagerwaard verder. “Om het gevelvlak te breken, hebben we ook verticaal metselwerk toegepast. Als een soort ceintuur om de jas. Rondom de te openen ramen hebben we met Braziliaans metselwerk perforaties gecreëerd. Het Braziliaanse metselwerk vormt daarmee een onzichtbare afscherming tegen het ongewenst verkeer van middelen. De raamopeningen zijn een soort weerspiegeling van wat er binnenin gebeurt. Ze worden soms geaccentueerd door betonnen kaders.”

Verwerking
De reacties op het nieuwe centrum zijn lovend. “De buitenkant wordt als zeer spectaculair ervaren”, zegt Lagerwaard. “Het heeft ook een hele bijzondere uitstraling. Dat komt mede door de textuur van de ruwe en gladde stenen die er in verwerkt zijn. Als het zonlicht erop valt, ontstaat er een soort fonkeling in de gevel.”

De toegepaste baksteen heeft Lagerwaard zelf uitgezocht. “Wienerberger heeft ons geholpen met dilatatieadviezen en verwerkingsadviezen. De bouwregelgeving houdt steeds meer vast aan allerlei garanties en aan goede verwerking, het wordt steeds complexer. Dan kun je maar het beste gebruik maken van de expertise van de fabrikant. We maken er vaker gebruik van. Op deze manier kunnen we voor langere tijd goed metselwerk garanderen.”
 
Opdrachtgever: Mediant, Twente
Architect: Rik Lagerwaard Architect BNA BV, Amersfoort
Aannemer: KlaassenGroep, Dinxperlo
Gevelbakstenen Mix: Mix: Paarsblauw + Paarsblauw getrokken handvorm waalformaat – Wienerberger Maaseik
KBB strengpers waalformaat (project specifiek) – Wienerberger Kirchkimmen
Oplevering: 2015